logowanie

Historia pióra
Historia pisania i związane z nią instrumenty piśmiennicze używane przez człowieka od antyku po czasy współczesne, rejestrują informacje o historii naszej cywilizacji. Przyrządy do pisania przedstawiają kolejne kroki w nauce i rozwoju intelektualnym ludzkości, dając autorytatywny obraz struktur tradycji, religii, rządów, narodowości i indywidualności.
Prehistoryczny człowiek wynalazł broń w formie maczug i ostrych kamieni by zapewnić sobie przetrwanie, lecz w swej inteligencji odkrył iż ostre kamienie, którymi może przekazywać informacje na ścianach jaskini, stanowią bardziej efektywną broń niż maczuga. Tworzył rysunki i malowidła tkwiące w jego prymitywnym umyśle używając kamieni i naturalnych kolorów gliny. Był to akt przekazania idei bezpośrednio z natury dający nam wiedzę o pisaniu obrazami, które w postępie cywilizacji przekształciło się w symbole słów i sylab.

Pierwsze takie dzieła wykonane ludzką ręką datuje się na 35 000 lat wstecz...
VII wiek p.n.e. - Pojawiają się pierwsze wzmianki na temat przyborów do pisania, takich jak PAPIRUS i pióro zwane CALAMUS

V wiek n.e. - Rozpoczyna się trwająca ponad dwa stulecia era pióra gęsiego i atramentu

X wiek - Skonstruowane zostaje pierwsze metalowe pióro z zapasem atramentu

1508 r. - Pojawiają się pierwsze rysunki piór z zapasem atramentu w pracach Leonarda da Vinci

1707 r. - Wynalazek Nicolasa Bion, nadwornego inżyniera Ludwika IV - wieczne pióro pozwalające pisać nieprzerwanie przez dłuższy czas

1751 r. - Pierwsza wzmianka o piórze z zapasem atramentu w Wielkiej Encyklopedii Francuskiej

1808-1809 r. - Pojawiają się patenty na udoskonaloną formę pióra z metalu

1839 r. - Powstaje materiał zwany EBONITEM, jego wynalazcą jest Charles Goodyear

1864 r. - Powstaje pióro wyposażone w zbiornik i zawór - SYBHOIDE, jego twórcą jest Jean Benoit Mallat

1870 r. - Wynalezione zostaje pierwsze tworzywo sztuczne CELULOID, autorem wynalazku jest John Westley Hyatt

1884 r. - Lewis Edson Waterman przedstawia pióro ze spływakiem z podłużnymi rurkami kapilarnymi
1890 r. - Zostaje opracowany przez firmę EAGLE specjalny system napełniania z użyciem szklanego naboju

1894 r. - George Safford Parker opracowuje system LUCKY CURVE zapobiegający kapaniu ze stalówki

1896 r. - Firma The American Fountain Pen rozpoczyna produkcję piór z chowaną stalówką typu SAFETY

ok. 1897 r. - Zostaje opracowany automatyczny system napełniania CRESCENT FILLER, którego autorem jest Roy Conklin

1898 r. - zostaje wynalezione nowe tworzywo sztuczne otrzymywane z kazeiny utwardzanej formaliną - GALALIT

1899 r. - Parker wprowadza system JOINTLESS, w którym część ze stalówką jest wciskana a nie, jak do tej pory gwintowana i przykręcana do zbiornika

1908 r. - Walter A. Sheaffer wprowadza automatyczny system napełniania za pomocą dźwigni umieszczonej z boku korpusu pióra

1909 r. - Powstaje nowy materiał z żywic o nazwie BAKELIT, udoskonalony przez L.H. Backelanda
1914-1918 r. - Parker jako pierwszy wprowadza system atramentu w pastylkach rozpuszczalnych w wodzie i stosuje go w piórach dla żołnierzy TRENCH PEN

1920 r. - Model LIFETIME Sheaffera staje się pierwszym piórem z gwarancją wieczystą

1924 r. - Firma Sheaffer wypuszcza pióro plastikowe z celuloidu- JADE GREEN

1927 r. - Nowy pomysł napełniania Watermana - system na szklany nabój

1929 r. - Firma PELIKAN wprowadza tłokowy system napełniania modelem PELIKAN100
1948 r. - Model EXTRA361 firmy OMAS posiada stalówkę na osi korpusu, która poprzez zmianę pozycji pióra, pozwala pisać z różną siłą nacisku
1952 r. - Firma SHEAFFER wprowadza system napełniania SNORKEL, pozwalający nabierać atrament bez konieczności zanurzania stalówki

1954 r. - Firma JIF-Waterman wprowadza pióra wieczne na plastikowe naboje CARTRIDGE FILLER

1956 r. - PARKER, modelem PARKER61 wprowadza system napełniania oparty na zasadzie kapilarności

1964 r. - Powstaje pióro typu CAPLESS bez skuwki, z automatycznie chowającą się stalówką - pomysł autorstwa firmy PILOT

1970 r. - Powstaje pierwsze pióro z tytanu - model PARKER T1
Krótka historia pióra
Wykonując swój zawód posługujemy się różnymi narzędziami pracy. Wraz z postępem technicznym ich katalog się powiększa. Komputery, drukarki laserowe, czytniki CD-ROM, faksy, kserokopiarki, dyktafony, bindownice... aż trudno zliczyć. Niektóre z przyborów, niegdyś bardzo popularnych, dziś odchodzą w cień. Lecz jest jeden przedmiot, który, mam nadzieję, nie przeminie.

Przedmiotem tym jest pióro. Historia pióra rozpoczyna się 200 lat p.n.e. Wtedy to Grecy zaczęli używać do pisania na pergaminie pustych w środku trzcinek, tzw. piór rurkowych. Znacznie później, bo dopiero w VI w.n.e. zakonnicy przepisujący księgi wpadli na pomysł, aby do pisania wykorzystać specjalnie cięte wieczne pióra. Pióra te, jako podstawowy instrument do pisania, przetrwały bardzo długo. Działo się tak m.in. dlatego, że samo pisanie było sztuką znaną tylko wtajemniczonym.

Na przełomie wieku XVII i XVIII pióro gęsie przestało jednak wystarczać. Jego główną wadą było bowiem to, że po napisaniu kilku zdań nacięta końcówka łamała się i proces ostrzenia trzeba było powtarzać.

Wtedy to pojawiło się pióro maczane, zbudowane z obsadki i wymiennej stalówki. Początkowo pióra tego systemu podobne były do piór gęsich (jeden egzemplarz znajduje się nawet w zbiorach Muzeum Narodowego), lecz z biegiem czasu rzemieślnicy nadawali im przeróżne kształty. Prześcigali się oni nie tylko w formie lecz również w rodzaju materiału użytego do produkcji pióra.
Wynalazek metalowej stalówki rozwiązał podstawowy problem - umożliwił pisanie jednym piórem długich odcinków tekstu. Cały czas do rozwiązania pozostawała jednak kwestia używania pióra bez potrzeby częstego sięgania do kałamarza. Konkurujący między sobą rzemieślnicy wpadli na pomysł, że rozwiązaniem tego problemu byłoby skonstruowanie pióra zawierającego zbiornik atramentu w środku.

Na początku XIX wieku zaczęły więc powstawać pióra systemów "wczesno-zbiornikowych". Pióra te nie spisywały się jednak najlepiej. Atrament albo wypływał gwałtownie powodując kleksy, albo też w ogóle nie chciał płynąć. Producenci nie rozumieli bowiem, że wypływający ze szczelnego zbiorniczka atrament powoduje powstanie próżni, która w konsekwencji nie pozwala dalej wypływać atramentowi.

O wadze tego typu piór przekonał się agent ubezpieczeniowy L. E. Waterman. Pióro, którym pisał, zalało polisę ubezpieczeniową i musiał on zapłacić duże odszkodowanie. Zdenerwowany takim obrotem sprawy opracował system "zasilania kanalikowego" piór. System ten powodował, iż atrament wypływał w ilości niezbędnej do pisania, a przy okazji do zbiorniczka dochodziło powietrze. Dzięki temu nie powstawała próżnia i atrament mógł dalej swobodnie wypływać. Wkrótce okazało się, że wynalazek ten był przełomowy dla powstania w pełni sprawnych i niezawodnych piór wiecznych.

Na początku naszego wieku powstały pierwsze pióra wieczne, zwane od systemu ich napełniania "zakraplaczowymi". Napełniane były zwykłym zakraplaczem do oczu. Na początku lat 20-tych konstruktorzy na bazie pióra zakraplaczowego opracowali pióra typu "bezpiecznego". Wbrew nazwie pióra takie były bardzo niebezpieczne dla osoby nieobeznanej z ich działaniem. Bezpieczna była jedynie stalówka, która za pomocą mechanizmu powrotnego chowała się do wnętrza pióra.

Ostatnim etapem rozwoju piór było opracowanie systemu "samonapełniania". Okazało się bowiem w praktyce, że o wiele wygodniej nabierać atrament samym piórem, niż dodatkowym zakraplaczem. Systemów "samonapełniania" było zapewne tak wiele, jak wielu było producentów piór. Najpowszechniej stosowano jednak napełnianie: guzikowe, lewarkowe, próżniowe, tłoczkowe i nabojowe.
Na przestrzeni ostatniego stulecia wiele firm podejmowało się produkcji piór. Niektóre z nich nie przetrwały na rynku nawet kilku lat, inne są obecne do dnia dzisiejszego. Wśród wiodących marek najpopularniejsze na rynku polskim są pióra takich firm jak Cross, Montblanc, Parker, Pelikan, Shaeffer, Waterman. W wybranych sklepach specjalistycznych można również spotkać równie luksusowe pióra. Aurora, Omas, Caran D'Ache, Montegrappa, Cartier, Christian Dior, Dupont, Graf von Faber- Castell to marki na tyle u nas rzadko spotykane, że można mieć pewność, że po ich zakupie jeszcze długo nikt z naszych znajomych nie będzie się nimi posługiwał.

Większość z powyższych firm produkuje zarówno tańsze, seryjne przybory do pisania jak i pióra znacznie droższe w tzw. seriach limitowanych. Pióra pochodzące z serii limitowanych oznaczone są niepowtarzalnym, własnym numerem. Producent gwarantuje, że nigdy nie zostanie wyprodukowana większa ilość piór niż zawiera seria. Gwarancją tą jest chociażby fakt, że po zakończeniu produkcji serii niszczy się dokumentację techniczną i narzędzia służące do jej wytworzenia.

O piórach z serii limitowanych można śmiało powiedzieć, że są dziełami sztuki. Omas z okazji rocznicy powstania UNICEF wyprodukował kilka serii piór, których motywy zaprojektowali słynni Włosi. Dochód z ich sprzedaży zasila konto UNICEF. Także firma Montblanc odwołuje się do słynnych postaci historycznych, oraz ze świata literatury i sztuki. Najdroższe pióro świata (o wartości 125 tysięcy dolarów) wyprodukowała również firma Montblanc. Pióro to, zrobione ze szczerego złota, pokryte zostało w całości malutkimi brylantami. Jego szczęśliwy posiadacz może sprawdzić ile metrów nad poziomem morza wznosi się szczyt Mont Blanc. Wystarczy że przeliczy ilość brylantów.

Dziś można śmiało powiedzieć, że pióro zmieniło swój charakter. Z narzędzia pracy przekształciło się w przedmiot luksusowy. Pod naporem wszelkiego rodzaju długopisów, cienkopisów, piór żelowych, producenci piór wiecznych z przedmiotu użytku codziennego uczynili obiekty pożądania, dostępne osobom zamożnym, wrażliwym na piękno i przywiązanym do tradycji.

adwokat Rafał Dębowski
członek PKMiKP

e-mail  |  góra  |  strona główna